تقلا

مقدمه‌ای بر کتاب تقلا

سال‌ها قبل در دهه هفتاد شمسی، کتابی به بازار ایران آمد با نام: «مدیر یک‌دقیقه‌ای!». نویسندگان بسیار معروف و بعدها بسیار محبوب آن‌۷ یعنی اسپنسر جانسون و کن بلانچارد در این کتاب، برخی از مهم‌ترین و اصولی‌ترین نکات مدیریتی را هم در شغل و هم در زندگی با زبان داستان روایت کرده بودند و این اعجاب‌انگیز بود. این‌که کتابی مدیریتی بخوانی و در همان حال از روایت و داستان آن لذت ببری و با قهرمانش هم‌ذات‌پنداری کنی. بعد از آن این نوع از کتاب‌های رمان که در کنار خط داستانی خود، بصورتی غیرمستقیم، آرام و لذت‌بخش مفاهیم دشوار و فرّار از ذهن مدیریت و تجارت و بازاریابی و کسب و کار موفق را نشان می‌دهند راه خود را به دل خوانندگان ایرانی، همانند سایر خوانندگان در جهان باز کردند و خب، کتابی که دارید آنرا مرور می‌کنید «یکی از بهترین و جدیدترین‌های این سری از کتاب‌هاست».

کتاب «تقلا: چگونه استراتژی چابک در کوتاه‌ترین زمان، برند قدرتمند می‌سازد؟» نوشته مارتی نیومایر (Marty Neumeier)، یک رمان تجاری بسیار جذاب و راه‌گشا است که با استقبال خوبی در میان مخاطبان مواجه شده است. نیومایر، نویسنده کتاب‌های پرفروشی مانند «زیر و رو شدن برند» و «زَگ: چطور یک نام تجاری متمایز بسازیم؟» ، به‌عنوان یک متخصص برندسازی و طراحی شناخته می‌شود که با شرکت‌هایی مثل اپل، گوگل و مایکروسافت همکاری داشته است. او در این کتاب، با رویکردی نوآورانه، مفاهیم «استراتژی چابک» و «تفکر طراحی» را از طریق داستانی جذاب و پرکشش معرفی می‌کند. نیومایر که بنیان‌گذار مجله Critique (اولین نشریه درباره تفکر طراحی) و مدیر تحول در آژانس Liquid Agency است، در کتاب تقلا به‌دنبال آموزش ساخت سریع برندهای تأثیرگذار با ترکیبی از استراتژی و تفکر طراحی است. در واقع کلیت این کتاب در مورد سه مفهوم ناب حوزه تجارت است: استراتژی چابک، برندینگ نوین، تصمیم‌گیری در بحران.

داستان کتاب حول محور دیوید استون، مدیرعامل جوانی می‌چرخد که پنج هفته فرصت دارد تا یک برنامه نجات برای شرکتش که به تازگی مدیرعاملی آن‌را پذیرفته ارائه دهد، وگرنه اخراج می‌شود. شرکت با بحران بزرگی مواجه شده: فروپاشی بازار، فشار سهام‌داران، و تهدید برند توسط رقبا.

او که تمام روش‌های سنتی را امتحان کرده، به سراغ روش نوینی با عنوان استراتژی چابک می‌رود. نیومایر از این داستان برای معرفی ابزارهای کلیدی مانند پنج سؤال استراتژی (5Qs ( و پنج اصل تفکر طراحی (5Ps ( استفاده می‌کند که اصول اساسی استراتژی چابک را تشکیل می‌دهند.

این کتاب با ۳۶۵ صفحه و ۳۷ بخش اصلی که هرکدام در قالب داستانی پیوسته، مفاهیم و چالش‌های این تغییر حیاتی برای شرکت‌ها را تدوین می‌کند، نه‌تنها یک راهنمای عملی برای برندسازی، بلکه یک داستان هیجان‌انگیز است که خوانندگان را به مشارکت و اجرای ایده‌ها ترغیب می‌کند. به قول نیومایر: اگر برند شما در حال تقلاست، راه نجاتش یک استراتژی خشک و دیرپز نیست، بلکه نیاز به تصمیم‌گیری سریع، مشارکت گروهی، و یک ایده جسورانه دارد.

نگاهی عمیق‌تر به کتاب تقلا

مارتی نیومایر در کتاب تقلا، از قالب رمان برای انتقال مفاهیم پیچیده استراتژی تجاری و برندسازی استفاده می‌کند، اما هدف اصلی او آموزش اصول استراتژی چابک به‌عنوان روشی سریع، مشارکتی و خلاقانه برای ساخت برندهای ماندگار است. او می‌خواهد خوانندگان را از دیدگاه سنتی و خطی برندسازی (مانند تحلیل‌های SWOT (که در ساختار سازمان‌ها و ادارات ما در ایران به‌وفور استفاده می‌شود) یاPESTEL  (یک چارچوب تحلیل استراتژیک که برای ارزیابی عوامل خارجی تأثیرگذار بر یک سازمان، کسب‌وکار یا پروژه استفاده می‌شود و مخفف شش دسته اصلی عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فناوری، زیست‌محیطی و قانونی است) به سمت رویکردی پویا و تیمی سوق دهد.

این کتاب یک رمان و داستان جذاب است که باید خوانده شود تا دقیق درک و هضم شود. به همین خاطر در این‌جا صرفا به چند نکته محوری مورد توجه نیومایر اشاره می‌شود و مابقی می‌ماند برای مطالعه خوانندگان محترم:

۱. استراتژی چابک به‌عنوان یک ضرورت امروزی: نیومایر تأکید دارد که در دنیای رقابتی امروز، روش‌های سنتی استراتژی (که کند، سلسله‌مراتبی و متکی بر پاسخ‌های «درست» هستند) دیگر کارآمد نیستند. او استراتژی چابک را معرفی می‌کند که به قول او مانند نواختن موسیقی جاز است: پر از خلاقیت، همکاری و پاسخ به تغییرات سریع. داستان دیوید استون هم به ما نشان می‌دهد که وقتی روش‌های قدیمی شکست می‌خورند، رویکرد چابک می‌تواند ناجی باشد.

نیومایر از طریق داستان، پنج سؤال کلیدی را معرفی می‌کند که پایه استراتژی چابک هستند:

•         چی؟ چه چیزی می‌خواهیم بسازیم؟
•         کی؟ مخاطبان و ذی‌نفعان ما کیستند؟
•         چرا؟ چرا این کار را انجام می‌دهیم؟
•         کجا؟ در چه زمینه یا بازاری فعالیت می‌کنیم؟
•         چگونه؟ چگونه به هدفمان می‌رسیم؟

این سؤال‌ها به تیم‌ها کمک می‌کنند تا به‌جای تمرکز بر پاسخ‌های قطعی، سؤال‌های هوشمندانه بپرسند و راه‌حل‌های خلاقانه پیدا کنند.

۲. نیومایر در ادامه کتاب، تفکر طراحی را به‌عنوان مکمل استراتژی معرفی می‌کند و پنج اصل را مطرح می‌کند:

•         هدف (Purpose) : یافتن دلیل وجودی برند
•         همدلی (Prototyping) : آزمایش ایده‌ها با نمونه‌های اولیه
•         تمرکز (Pivot) : انعطاف‌پذیری برای تغییر مسیر در صورت نیاز
•         اشتیاق (Passion) : ایجاد انگیزه در تیم و مشتریان
•         تکرار (Perseverance) : ادامه دادن و بهبود مستمر

این اصول در داستان از طریق همکاری تیمی دیوید و گروهش نشان داده می‌شوند، جایی که آن‌ها با آزمون‌وخطا به راه‌حل می‌رسند.

۳. برند به‌عنوان موجود زنده: نیومایر می‌خواهد خوانندگان خود را به این سمت رهنمون کند که برند را نه به‌عنوان مجموعه‌ای از لوگوها یا شعارها، بلکه به‌عنوان یک موجود زنده ببینند؛ موجودی که به اشتیاق، هدف و همکاری خلاقانه پاسخ می‌دهد. داستان نشان می‌دهد که چگونه دیوید با تغییر دیدگاهش نسبت به برند شرکت، آن را از بحران نجات می‌دهد و این از بخش‌های هیجان‌انگیز کتاب است.

۴. اهمیت همکاری تیمی: برخلاف روش‌های سنتی که سلسله‌مراتبی هستند، نیومایر بر همکاری بین‌تیمی تأکید دارد. در داستان، دیوید با رفتاری که از خود نشان می‌دهد در نهایت به موفقیت می‌رسد. این نشان‌دهنده فلسفه نیومایر است که برندسازی باید تیمی و فراگیر باشد.

۵. سرعت و چابکی در تصمیم‌گیری: گاهی ما در برنامه‌ریزی‌های تجاری، گرفتار بازی تحولات و رویدادها می شویم و بدون توجه به طلا به‌حساب آمدن زمان، فرصت نامحدودی را در نظر می‌گیریم تا شرایط به حالت عادی برگردد یا حداقل به‌صرتی شود که ما در ته دلمان احساس اطمینان و جای پای سفت بکنیم. اما نیومایر از طریق ضرب‌الاجل پنج‌هفته‌ای دیوید، نشان می‌دهد که استراتژی چابک برای محیط‌های پرشتاب و بحرانی طراحی شده است. او می‌خواهد خوانندگان یاد بگیرند که با ابزارهای ساده (مثل پنج سوال استراتژی و همچنین پنج پاسخ تفکر)، می‌توان در زمان کوتاه به نتایج بزرگ رسید.

۶. کاربرد عملی اصول: نیومایر در پایان کتاب یک راهنمای مختصر(Bonus Guide)  ارائه می‌دهد که اصول استراتژی چابک را به‌صورت گام‌به‌گام توضیح می‌دهد. این راهنما نشان‌دهنده نیت او برای تبدیل کتاب تقلا، از یک داستان سرگرم‌کننده به یک ابزار عملی برای کسب‌وکارها است. پس از اتمام داستان پر هیجان و پر از افت و خیز کتاب این راهنما به ما کمک می‌کند تا در کنار مزه‌مزه کردن لذت خواندن یک رمان پر قدرت و پر کشش، درس‌هایی که باید از داستان آموخته باشیم را بصورتی منظم و دسته‌بندی‌شده و کاملا علمی روبروی خودمان ببینیم. اینگونه هم پشتوانه لحظاتی را خواهیم داشت که در کتاب با دیوید استون زندگی کرده‌ایم و با روزهای شاد و روزهای سختش خوابیده و بیدار شده‌ایم؛ و هم می‌توانیم برای ساخت برند اختصاصی و قدرتمند خودمان از روی یک نقشه عالی اقدام کنیم.

مطالعه کتاب را که به پایان می‌رسانید، می‌بینید نیومایر از داستان به‌عنوان ابزاری برای قابل‌فهم کردن مفاهیم پیچیده استفاده کرده و این‌کار را هم بسیار حرفه‌ای انجام داده است. او می‌خواهد خوانندگان، از مدیرعامل‌ها تا طراحان، احساس کنند که می‌توانند با این ابزارها برندهایی قوی و ماندگار بسازند، حتی در شرایط بحرانی.

مخاطبان کتاب تقلا چه کسانی هستند؟

کتاب تقلا یا Scramble برای طیف وسیعی از خوانندگان مناسب است، اما به‌ویژه برای این گروه‌ها جذاب خواهد بود:

• مدیران و رهبران کسب‌وکار: مدیرعامل‌ها، مدیران بازاریابی و استراتژیست‌هایی که به‌دنبال روش‌های سریع و خلاقانه برای نجات یا رشد برندشان هستند. ضرب‌الاجل دیوید استون با چالش‌های واقعی آن‌ها هم‌خوانی دارد.
• طراحان و خلاقان: کسانی که در حوزه طراحی یا برندینگ کار می‌کنند و می‌خواهند تفکر طراحی را در استراتژی تجاری ادغام کنند. چارچوب 5Ps برای این افراد کاربردی است.
• کارآفرینان و استارتاپ‌ها: افرادی که در محیط‌های پرشتاب کار می‌کنند و نیاز به ساخت برند در زمان کوتاه دارند.
• تیم‌های چندرشته‌ای: گروه‌هایی که شامل بازاریابان، طراحان و مهندسان هستند و به همکاری تیمی نیاز دارند. داستان کتاب آن‌ها را به مشارکت تشویق می‌کند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان به برندینگ: کسانی که می‌خواهند برندسازی را به شکلی ساده و سرگرم‌کننده یاد بگیرند، به‌ویژه اگر از کتاب‌های خشک تجاری خسته شده‌اند.

این کتاب برای خوانندگانی که داستان‌های هیجان‌انگیز و در عین حال آموزشی را دوست دارند، ایده‌آل است. شاید در وهله اول برای کسانی که به‌دنبال تحلیل‌های عمیق و داده‌محور هستند، کمی ساده به نظر برسد؛ اما اگر کسی به عدالت، خلاقیت و همکاری در دنیای کسب‌وکار اهمیت می‌دهد، این کتاب برای او الهام‌بخش است، چون نشان می‌دهد چطور با اشتیاق و هدف می‌شود برندهایی ساخت که حال و وضع دنیا را بهتر کنند.