کشف شمال حقیقی

ورودی بر کتاب کشف شمال حقیقی

کتاب «کشف شمال حقیقی»، یک کتاب راهنما است. یک دستورالعمل دقیق و پر از نکته‌‌های ناب؛ آن‌هم برای کمک به ما در یافتن قطب‌نمای درونی. قطب‌نمایی که قرار است هدایت ما را در بقیه زندگی‌مان برعهده بگیرد.

استعاره «شمال حقیقی»، به‌معنای تمرکز بر تنظیم قطب‌نمای درونی بر یک مقصد خاص است: «بسوی خود حقیقی‌مان» و بعد، حرکت به آن سمت، متمرکز بودن و مراقبت از بی‌راهه رفتن… و اگر هم کج شدن یا متمایل شدن به سویی، باز برگشتن به همان مسیر تعیین‌شده.

در واقع این کتاب به ما یاد می‌دهد بجای تمرکز بر شیوه‌های رهبری دیگران، بر داستان زندگی و توسعه شخصی خودمان متمرکز شویم. نویسنده در جایی از کتاب می‌گوید: من در نتیجه کار کردن با رهبران مختلف دریافته‌ام که «پرچالش‌ترین و مشکل‌ترین فردی که باید رهبرش باشید، خودتان هسستید»!

با ورود و مطالعه چند فصل متوجه می‌شویم که اصلی‌ترین مفهوم کتاب، یعنی «اصیل بودن» که بارها و بارها در کتاب تاکید و تکرار شده، به معنای همان «خود حقیقی بودن» است. بنابراین می‌توان هدف اساسی کتاب را اینگونه توصیف نمود: «تلاش برای توسعه و رشد شخصی، تنظیم قطب‌نمای درونی بر درون و متمرکز بودن بر خود واقعی و آفرینش یک رهبری اصیل که مبتنی بر یک درون توانمند و قوی است و بعد… تبدیل شدن به رهبری اصیل که شمال حقیقی خود را دنبال می‌کند، از آزمون‌‌های سخت و بدبیاری‌های خود درس گرفته، قدرت ایستادگی در مقابل چالش‌ها و فریب‌ها را کسب کرده و می‌داند که برای دستیابی به اعتبار باید نسبت به کسانی که با آن‌ها کار می‌کند و ذی‌نفعان متعددی که منافعشان را به سازمان تحت مدیریت او سپرده‌اند، اصیل باشد. او متعهد شده در کنار ایجاد نتایج کوتاه‌مدت، ارزشی پایدار برای سازمانش خلق کند».

مروری بر ساختار کتاب کشف شمال حقیقی

بیایید با هم نگاهی به ساختار کتاب بیندازیم: این کتاب سه بخش اصلی دارد: در بخش اول، سفر به سمت رهبری اصیل واکاوی می‌شود. ما با مفاهیم اولیه مد نظر نویسنده آشنا می‌شویم و با استفاده از داستان زندگی سه مدیرعامل نهادهای عظیمی همچون استارباکس، مک‌کنزی و نوارتیس تصویری کلی از مفهوم کشف شمال حقیقی بدست می‌آوریم.

در بخش دوم، نویسنده سه مرحله سفر یک رهبر را تشریح می‌کند و در همان حال، پنج عنصر اساسی در قطب‌نمای درونی ما را معرفی می‌کند: عناصری همانند خودآگاهی، ارزش‌ها، نقطه طلایی، تیم حمایتگر و زندگی یکپارچه که از نظر نویسنده به ما کمک می‌کند تا به ‌عنوان رهبر پرورش یابیم و زمانی که از مسیرمان منحرف می‌شویم، به آن بازگردیم. بیل جورج در این بخش، به ما بینش‌هایی می‌دهد تا با وجود چالش‌های مختلفی که در دنیای اطرافمان با آن‌ها مواجه می شویم، با خودمان روراست بمانیم. داستان‌های رهبری مدیرعاملان سازمان‌ها و بزرگانی همچون هافینگتون پست، برکشایر هتاوی، پایپر جافری، اِی بی و همچنین یکی از مشاورین عالی‌رتبه دولت آمریکا در لابلای این بخش از کتاب، به ملموس‌سازی نکات مد نظر نویسنده کمک بسیار بزرگی می‌کند و سبب می شود بارها کتاب را زمین بگذاریم و ضمن فکر کردن به تجربه این افراد و تصمیم‌هایی که گرفته‌اند، تصویرسازی خلاقانه‌ای هم از خودمان و سبک رهبری خودمان در محیط اطرافمان انجام دهیم.

بخش سوم کتاب، سیر تحول ما از نوع رهبری «من محور» را به سمت رهبری «ما محور»، که متمرکز بر خدمت به دیگران است، توصیف می‌کند. نویسنده در این بخش نشان می‌دهد این موضوع بسیار حیاتی است که ما بعد از کشف هدف رهبری‌مان، بتوانیم دیگران را نیز حول آن هدف گرد آوریم و سپس با توجه به حرکت دنیا به‌سمت جهانی‌شدن، ویژگی‌های خاص مورد نیاز برای تبدیل شدن به رهبر اصیل جهانی را هم در خود پرورش دهیم. زندگی و قطب‌نمای نلسون ماندلا، و همچنین روسای سازمان‌هایی همچون داروسازی مِرک، زیراکس، یونیلیور و علی‌بابا در این بخش و همچنین سخن پایانی کتاب الهام‌بخش و انگیزه‌دهنده خواننده هستند و به او نشان می‌دهند چطور رهبرانی از سخت‌ترین و ابتدایی‌ترین شرایط و امکانات، توانستند به راهبرانی در طراز جهانی تبدیل شوند.

کتاب چند نکته جالب دیگر هم دارد: این‌که چاپ نخست آن مبتنی بر اطلاعات گردآوری شده از مصاحبه با ۱۲۵ رهبر اصیل برای یافتن رمز و رازهای اصالت‌های سبک رهبری ایشان بوده و در چاپ جدید (۲۰۱۵) ضمن بررسی مجدد پیشرفت‌های جدید افراد قبلی، ۴۷ مصاحبه تازه انجام شده هم از رهبرانی که نگاهی جهانی‌تر به رهبری دارند به محتوا اضافه شده. نام این افراد را بارها در صفحات کتاب در قالب ذکر نکته یا فرازی از زندگی و شیوه عملکرد ایشان می‌بینیم.

نکته دیگر آن‌که کتاب در هر فصل با خلاصه‌ای از محورهای اساسی فصل مذکور آغاز شده که ذهن را برای مطالعه دقیق‌تر آماده می‌سازد. پس از آن در انتهای همان فصل، تعدادی سوال طرح شده تا با به چالش‌کشیدن خواننده، هم محتوا عمیق‌تر در ذهن ثبت شود و هم تمرینی باشد برای بازتنظیم دائم قطب‌نمایمان به سمت شمال حقیقی و هدف اصلی‌مان.

نگاهی عمیق‌تر به کتاب کشف شمال حقیقی

بیل جورج استاد مطرح دانشکده کسب و کار هاروارد است و وقتی از شمال حقیقی صحبت می‌کند، منظورش  عمیق‌ترین باورها، ارزش‌ها و اصولی است که فارغ از فشارهای بیرونی ثابت می‌مانند. به اعتقاد او، این مفهوم به مثابه «قطب‌نمای اخلاقی» عمل می‌کند و به ما کمک می‌کند حتی در شرایط چالش‌برانگیز با خود اصیل‌مان هماهنگ و مهم‌تر از آن، روراست بمانیم. او معتقد است رهبران اصیل نیروی خود را از این وضوح درونی می‌گیرند، نه تأیید بیرونی؛ و تاکید می‌کند یک رهبر زمانی که تسلیم خودخواهی، ترس یا انتظارات جامعه می‌شود، مسیر واقعی خود را از دست می‌دهد. به همین دلیل او اصرار دارد که یک رهبر واقعی باید به خودآگاهی رسیده، ارزش‌های خود را شناخته و آن‌ها را ارتقا دهد و در همان حال حلقه‌های بازخورد از همکاران، دوستان و مربیان خود بسازد و از آن‌ها بخواهد صادقانه در مورد او نظر دهند تا بتواند نقاط کور خود را شناسایی کند.

نویسنده مفهومی را هم به‌نام «بوته‌های آزمایش» معرفی می‌کند: تجربه‌های دشواری که شخصیت رهبر را می‌آزمایند و اصلاح می‌کنند. این چالش‌ها ممکن است شامل شکست‌های حرفه‌ای، بحران‌های سلامت یا معضلات اخلاقی باشند. او معتقد است این آزمایش‌ها، تاب‌آوری درونی ما را آشکار، اولویت‌هایمان را شفاف و سبب آموزش فروتنی و همدلی به ما می‌شوند. بعد که از همدلی سخن می‌گوید در اواسط کتاب متذکر می‌شود که همدلی، ابرقدرت رهبری است. او مثال‌هایی از رهبرانی می‌آورد که عمیقاً گوش می‌دهند و دلسوزی نشان می‌دهند و در نتیجه تیم‌های وفادار و باانگیزه می‌سازند.

یکی دیگر از نکات ارزشمند کتاب، مقایسه‌ای است که میان رهبران قرن بیستم و رهبران کنونی در قرن بیست‌و‌یکم صورت می‌پذیرد، مقایسه‌ای که عملا بسیاری از ارزش‌هایی را که نویسنده تلاش می‌کند در لابلای صفحات کتاب برای یک رهبر اصیل برشمرد، ناخودآگاه آشکار و شفاف می‌سازد. بیل جورج معتقد است بعد از رکود‌های سنگین اقتصادی در اوایل دهه ۲۰۰۰ و بعد سال ۲۰۰۸، رهبرانی که از این تجربه‌های سخت جان سالم به در بردند، عملا یاد گرفتند که چه کارهایی نباید بکنند: آن‌ها مشاهده کردند که بسیاری از گذشتگانشان در تله دنبال کردن پول، شهرت و قدرت گرفتار و از شمال حقیقی منحرف شدند. آن‌ها خطرات اولویت‌ دادن منافع شخصی بر منافع سازمانی را که برای رهبری آن انتخاب شده بودند آموختند و مهم‌تر از همه این نکته بود که متوجه شدند اثربخش‌ترین و ماندگارترین راه برای رهبری، اصیل بودن است. همچنین آن‌ها نسبت به گذشتگانشان تفکری جهانی‌تر و پذیراتر دارند و بیشتر درخصوص مسایل اجتماعی دغدغه‌مند هستند. بر این مبنا، نویسنده مجموعه‌ای از تفاوت‌های بنیادین دو گونه رهبری قرن گذشته و قرن حاضر را ارائه می‌دهد که بسیار ملموس است:

• رهبران قبلی، به‌دنبال وجهه‌ای کاریزماتیک بودند، اما رهبران جدید متمرکز بر هدف هستند.
• رهبران قبلی متمرکز بر آمریکا بودند (با این تذکر که نویسنده آمریکایی و اغلب مثال‌ها هم از ساختار صنعتی و فناوری آمریکا برداشته شده) اما رهبران فعلی تلاش می‌کنند تا چشم‌اندازی جهانی را دنبال کنند.
• رهبران قبلی اغلب دارای انگیزه‌ای مبتنی بر منافع شخصی بوده‌اند اما رهبران جدید سعی دارند تا بهترین منافع را برای سازمان به ارمغان آورند.
•       رزومه حرفه‌ای و درخشان برای یک رهبر قدیمی، به‌معنای داشتن تجربه بود و افراد اغلب با توجه به رزومه قبلی خود در جایی دیگر استخدام می‌شدند. این در حالیست که رهبران فعلی تجربه و یادگیری خود را از طریق خروج موفقیت‌آمیز از آزمون‌های سخت نمایش می دهند.
• نگرش سلسله مراتبی در نگاه رهبران قبلی بسیار رایج و معمول بود، اما اکنون رهبری غیرمتمرکز و توزیع‌شده کلید موفقیت در بازار به‌شدت جهانی‌شده بحساب می‌آید.
• در رهبران قدیمی، بهره هوشی بزرگترین نقطه قوت ایشان بود و در حال حاضر، هوش هیجانی مهم‌ترین عامل برتری یک رهبر جدید را تشکیل می‌دهد.
• و در آخر، این‌که تایید بیرونی برای رهبران قرن بیستمی بسیار مهم بود اما برای یک رهبر قرن بیست و یکم، سنجش درونی و خودارزیابی عاملی اساسی در رشد ابعاد شخصیتی او است.

کتاب در نهایت، به ما یاد می‌دهد کشف مسیر واقعی، یک رویداد تکرارشونده نیست، بلکه فرایندی مادام‌العمر است. نویسنده رهبران را تشویق می‌کند تا:

1. هدف خود را در گذارهای بزرگ زندگی (مثل تغییر شغل، بازنشستگیو …) بازبینی کنند.
2. به دیگران مشاوره دهند تا موجی از رهبری اصیل ایجاد شود.
3. آسیب‌پذیری را بپذیرند و بدانند حتی رهبران باتجربه هم با تردید مواجه می‌شوند.

به همین دلیل می‌توان گفت کتاب، فراخوانی برای رهبری با اصالت، شجاعت و همدلی است. بیل جورج تاکید می‌کند رهبران با پایبندی به ارزش‌ها و هدف خود می‌توانند اعتماد را جلب کنند، تغییر معنادار ایجاد کنند و میراثی ماندگار به‌جا بگذارند. و در همین راستا پیام نویسنده روشن است: رهبری به کمال مربوط نیست، بلکه به وفاداری به خودِ واقعی‌ ما مربوط است – به ویژه زمانی که مسیر نامشخص است.

نویسنده ایمان دارد که با درونی‌سازی اصولی که در کتاب تشریح کرده، هر کسی میتواند به رهبری تبدیل شود که جهان نیاز دارد: رهبری که نه فقط با سر، بلکه با قلب رهبری می‌کند.

مخاطبان کتاب کشف شمال حقیقی

این کتاب مناسب افرادی است که می‌خواهند به‌شکلی عمیق اما متوازن، زندگی خود را تغییر دهند. چه زندگی شغلی و چه زندگی شخصی ما، متاثر از نگرش و باورهای درونی ما و تصمیم‌هایی است که مبتنی بر آن‌ها می‌گیریم. کتاب کمک می‌کند اصیل باشیم و با خودمان روراست. اصولی را با ما تمرین می‌کند که افق دیدمان را ارتقا می‌دهد و بعد، چه خانمی خانه‌دار باشیم و چه کارمند، فعال بازار آزاد، مدیرعامل یا رهبر یک شرکت در کلاس جهانی، احساس عمیق و واقعی و دلنشینی از بهتر شدن، آرام‌تر شدن و توانمندتر شدن در برابر مشکلات دنیای پیش رویمان خواهیم داشت.

وجه تمایز کتاب کشف شمال حقیقی

کتاب کشف شمال حقیقی، ترکیب متفاوت و بی‌نظیری از نکات مدیریتی، حکمت‌های ناب، درس‌های مدیریتی و صدها مثال از زندگی افرادی است که در راه رهبری بر خود و دیگران، پیروز شده‌اند یا شکست خورده‌اند. مجموعه ارزشمندی از تجارب ارزنده که هرکدامشان می‌تواند برای ساعت‌ها ما را درگیر تعمقی درونی و تلاشی برای بهبود خودمان کند.